Hội nghị Liên đoàn các Viện lưu trữ phim quốc tế (FIAF) năm 2026 diễn ra từ ngày 27/4 đến ngày 01/5/2026 tại Thủ đô Rabat - Maroc với chủ đề: “Tái định hình ký ức điện ảnh châu Phi và Ả Rập: Phương pháp luận, hợp tác, phục hồi và đối thoại”. Tham dự Hội nghị có hơn 200 đại biểu đến từ 97 tổ chức thành viên chính thức và 89 thành viên liên kết tại hơn 80 quốc gia. Nội dung Hội nghị tập trung vào việc nhìn nhận lại di sản điện ảnh khu vực châu Phi và Ả Rập, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn, phục hồi và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Căn cứ Quyết định số 584/QĐ-BVHTTDL ngày 20/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc cử đoàn Lãnh đạo Viện Phim Việt Nam đi công tác tại Thủ đô Rabat, Vương quốc Maroc, Đoàn công tác của Viện Phim Việt Nam gồm 03 thành viên do ông Nguyễn Huy Hoàng - Phó Viện trưởng Viện Phim Việt Nam làm Trưởng đoàn đã tham dự Hội nghị FIAF năm 2026.
Pano Hội nghị FIAF năm 2026 tại Thủ đô Rabat, Maroc
Tại Hội nghị, các đại biểu thảo luận về cơ hội và thách thức trong thời đại số, tập trung vào số hóa, phục chế và hợp tác bảo tồn phim. Nhiều khó khăn được nêu, đặc biệt tại châu Phi, Ả Rập như nhân lực, điều kiện bảo quản kém,… khiến nhiều phim đã mất và có nguy cơ tiếp tục thất lạc. Các Viện Phim cũng chia sẻ kinh nghiệm nhằm phát triển bền vững kho phim quốc gia trên nền tảng số, tăng cường khả năng phục hồi, tái thiết; thúc đẩy chuyển giao kiến thức; nâng cao nhận thức cộng đồng cũng như tái tạo ký ức, di sản và bản sắc thông qua đối thoại với thực tiễn. Nhìn chung, các tham luận khẳng định vai trò quan trọng của lưu trữ phim và nhấn mạnh nhu cầu tăng cường hợp tác giữa các thành viên FIAF.
Đoàn công tác Viện Phim Việt Nam tham gia FIAF năm 2026
Ngày 30/4 Hội nghị tiếp tục với chương trình họp Đại hội đồng, Viện Phim Việt Nam đã tham gia đầy đủ các nội dung thảo luận và thực hiện quyền biểu quyết với tư cách thành viên của FIAF. Hội nghị đã tiến hành bỏ phiếu và thống nhất bầu bổ sung thêm 02 thành viên danh dự mới, gồm: Bà Nancy Goldman và ông Hisashi Okajima, đồng thời nhất trí đưa 02 đơn vị gồm: Quỹ di sản Điện ảnh Ấn Độ và Bảo tàng Điện ảnh Pablo Ducrós Hicken Argentina từ thành viên liên kết trở thành thành viên chính thức của FIAF.
Toàn cảnh buổi họp Đại hội đồng
Trong khuôn khổ Hội nghị, Viện phim Việt Nam đã tham quan khu vực trưng bày các thiết bị, công nghệ và phần mềm phục vụ công tác lưu trữ, phục hồi và số hóa phim. Đoàn đã tìm hiểu về hệ thống máy scan phim điện ảnh chuyên dụng Edeltraud Generation II - dòng scanner cao cấp được sử dụng trong số hóa phim nhựa sang dữ liệu số với độ phân giải và độ chính xác màu sắc cao. Thiết bị được thiết kế nhằm tối ưu quá trình quét phim lưu trữ, hỗ trợ xử lý nhiều định dạng phim khác nhau, hạn chế tác động vật lý lên phim gốc và nâng cao hiệu quả bảo tồn lâu dài. Bên cạnh đó, Đoàn cũng tìm hiểu hệ thống “Nomadic Archival Inspection Bench” của C.I.R. Srl, và dòng sản phẩm của hãng Spinner. Đây đều là những giải pháp chuyên dụng phục vụ kiểm tra, đánh giá tình trạng vật lý, hỗ trợ làm sạch, xử lý kỹ thuật của phim nhựa lưu trữ trước khi tiến hành bảo quản hoặc số hóa. Các hệ thống này giúp nâng cao hiệu quả xử lý phim cũ, giảm thiểu nguy cơ hư hại và góp phần kéo dài tuổi thọ của tư liệu điện ảnh lưu trữ.
Trong thời gian Hội nghị, Đoàn công tác Viện Phim Việt Nam đã chủ động trao đổi, làm việc với một số đối tác đến từ các quốc gia có nền công nghiệp lưu trữ và công nghệ phát triển như Trung Quốc, Hàn Quốc, Đức, Thái Lan, Thụy Điển và Hoa Kỳ,… Nội dung trao đổi tập trung vào các giải pháp công nghệ trong số hóa phim, phục hồi hình ảnh - âm thanh, quản lý dữ liệu lưu trữ cũng như khả năng chuyển giao công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam. Đặc biệt các bên đều chú trọng đề cao việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phục hồi hình ảnh, xử lý nhiễu, cân bằng màu và tái tạo âm thanh cho phim lưu trữ.
Trao đổi với chuyên gia các nước Thái Lan và Thụy Điển
Bên cạnh các hoạt động Hội nghị, Viện phim Việt Nam đã có các buổi làm việc quan trọng như trao đổi với bà Narjis Nejjar, Giám đốc Bảo tàng phim Maroc, đơn vị đăng cai tổ chức Hội nghị FIAF 2026. Hai bên đã thảo luận về tiềm năng hợp tác trong thời gian tới trên một số phương diện cụ thể như: Trao đổi chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm trong công tác bảo quản và phục hồi phim; phối hợp nghiên cứu, số hóa và khai thác các tư liệu điện ảnh có giá trị; cũng như xây dựng các chương trình giao lưu văn hóa - điện ảnh giữa hai quốc gia. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề nghị Bảo tàng phim Maroc hỗ trợ thực hiện “Tuần lễ phim ASEAN” do Đại sứ quán Việt Nam tại Maroc phối hợp với Đại sứ quán các nước ASEAN. Đoàn công tác cũng đã có lời mời bà Narjis Nejjar tới thăm Viện Phim Việt Nam trong thời gian gần nhất.
Đoàn công tác trao đổi với bà Narjis Nejjar - Giám đốc Bảo tàng phim Maroc
Trong thời gian công tác, Đoàn đã đến thăm và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Maroc nhằm trao đổi về các nội dung liên quan đến công tác văn hóa đối ngoại thông qua điện ảnh. Tại buổi làm việc, hai bên đã tập trung thảo luận về khả năng phối hợp trong việc sưu tầm, tìm kiếm và hồi hương các tư liệu phim Việt Nam bị thất lạc hoặc đang được lưu trữ tại Maroc và các nước trong khu vực. Bên cạnh đó, Đoàn cũng trao đổi với Đại sứ quán về việc tăng cường tổ chức các hoạt động quảng bá văn hóa Việt Nam tại châu Phi thông qua điện ảnh như: Tổ chức các đợt chiếu phim chuyên đề, tuần lễ phim Việt Nam, chương trình giao lưu với khán giả và các nhà làm phim địa phương. Đại sứ quán Việt Nam tại Maroc khẳng định sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ Viện Phim Việt Nam trong các hoạt động đối ngoại văn hóa điện ảnh tại khu vực.
Ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Viện trưởng Viện Phim Việt Nam và bà Lê Kim Quy,
Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Vương quốc Maroc
Chuyến công tác của Đoàn Viện Phim Việt Nam tại Thủ đô Rabat, Vương quốc Maroc đã hoàn thành tốt các mục tiêu đề ra, bảo đảm đúng nội dung, chương trình và yêu cầu nhiệm vụ. Những kinh nghiệm thu được từ Hội nghị và các hoạt động bên lề sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản điện ảnh tại Việt Nam trong thời gian tới./.
Bài và ảnh: Quang Huy
