Giữ vị thế loại hình nghệ thuật gần gũi mà hùng vĩ của loài người, điện ảnh đã đồng hành cùng nhiều dấu mốc lịch sử Việt Nam quan trọng. Vĩ tuyến 17 Ngày và đêm (đạo diễn Hải Ninh, sản xuất năm 1972) không chỉ là tác phẩm điện ảnh mang giá trị sử liệu sâu sắc, mà còn là khúc tráng ca về ý chí kháng chiến, khẳng định niềm tin sắt đá vào ngày thống nhất non sông. Dù câu chuyện khép lại khi chiến tranh vẫn chưa kết thúc, bộ phim đã mở ra ánh sáng của tương lai, báo hiệu rằng những cuộc trường chinh phía trước của dân tộc nhất định sẽ đi tới thắng lợi cuối cùng.
Vĩ tuyến 17 Ngày và đêm tái hiện sâu sắc cuộc đấu tranh sinh tử của nhân dân vùng giới tuyến Quảng Trị từ sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954 đến năm 1968. Thế giới nhân vật chia tuyến thành hai phe ta, địch - đúng bản chất hiện thực của cuộc chiến được phản ánh. Phe ta là quần chúng Cách mạng, tập thể anh hùng và các cá nhân được “nuôi dưỡng” bởi những tập thể ấy, tiêu biểu là nhân vật trung tâm: chị Dịu. Phe đối lập gồm chỉ huy, cố vấn Mỹ và hệ thống tay sai bán nước, tiêu biểu là Trần Sùng. Tên phim Vĩ tuyến 17 Ngày và đêm vừa xác lập ranh giới quân sự tạm thời chia cắt đất nước sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, vừa trở thành biểu tượng cho thử thách lịch sử khắc nghiệt mà dân tộc Việt Nam buộc phải đi qua, nơi từng khoảnh khắc của ngày và đêm đều thấm đẫm mất mát, hi sinh và ý chí đấu tranh không ngừng nghỉ.
Poster bộ phim Vĩ tuyến 17 Ngày và đêm
Trong phim, kẻ địch đã dùng mọi phương thức để đàn áp Cách mạng, người dân vô tội - đốt phá vật chất, giết chóc sinh mạng, huỷ hoại tinh thần, thực hiện chiến lược “dùng người Việt trị người Việt”, tấn công vào từng mối quan hệ thiết thân nhất của con người - tình chồng vợ, mẹ con, họ hàng... Thế nhưng, cái kết cho phe phi nghĩa, tiêu biểu là Trần Sùng như một bản án: bị hủy hoại cả nhân hình lẫn nhân tính; chết dưới hố bom mà chính hắn tiếp tay gây ra trên quê hương, giữa biển người Việt Nam biểu tình, đấu tranh với khí thế không gì kiềm giữ nổi... Chỉ ba năm sau khi bộ phim ra đời, lịch sử đã xác nhận tính chính xác trong những lý giải mà Vĩ tuyến 17 Ngày và đêm kiến tạo bằng ngôn ngữ điện ảnh: niềm tin vào thắng lợi tất yếu của cuộc kháng chiến đã trở thành hiện thực lịch sử, khi đất nước Việt Nam được giải phóng hoàn toàn, Bắc - Nam sum họp một nhà.
Vĩ tuyến 17 Ngày và đêm sẽ được trình chiếu lúc 19h30 ngày 16/01/2026 tại rạp Ngọc Khánh, Viện Phim Việt Nam (số 523 Kim Mã, phường Giảng Võ, Hà Nội).
Kính mời Quý khán giả tới xem và thưởng thức bộ phim!
Bài: Nguyễn Phương Thảo
Ảnh: Viện Phim Việt Nam
